داروها: سلاح دو لبه؛ مسئولیت ما در قبال مسمومیتهای قابل پیشگیری
داروها اگرچه برای نجات جان انسانها طراحی شدهاند، اما قابلیت ایجاد سمیت را نیز دارا میباشند. این اصل بنیادین در فارماکولوژی، که تحت عنوان «پنجره درمانی» شناخته میشود، مرز میان دوز درمانی و دوز سمی را مشخص میسازد.
به گزارش روابط عمومی معاونت غذا و دارو؛
دکتر گوهری نیا (معاون غذا و داروی فسا)، به مناسبت هفته پیشگیری از مسمومیتها و با محوریت «پیشگیری از مسمومیتهای دارویی» در پیامی اعلام داشت: در آستانه روز
پیشگیری از مسمومیت دارویی، مجدداً تأکید میکنیم که داروها اگرچه برای نجات جان انسانها طراحی شدهاند، اما قابلیت ایجاد سمیت را نیز دارا میباشند. این اصل بنیادین
در فارماکولوژی، که تحت عنوان «پنجره درمانی» شناخته میشود، مرز میان دوز درمانی و دوز سمی را مشخص میسازد. متأسفانه، سالانه شاهد موارد متعددی از عوارض جدی،
بستریهای بیمارستانی و حتی مرگومیرهای ناشی از عبور ناخواسته از این مرز هستیم؛ وقایعی که به طور کامل قابل پیشگیری میباشند.
ایشان مهمترین عوامل بروز مسمومیتهای دارویی را به شرح زیر برشمرد:
- خوددرمانی: مصرف داروهای مسکن، آرامبخش یا آنتیبیوتیکها بدون تجویز پزشک.
- تداخلات دارویی: مصرف همزمان چند دارو، مکملهای غذایی یا فرآوردههای گیاهی بدون آگاهی از تداخلات بالقوه خطرناک.
- خطاهای دارویی: اشتباه در مقدار مصرف، تکرار بیموقع دوز یا استفاده از وسایل اندازهگیری نامناسب (بهویژه در جمعیت کودکان).
- شرایط پاتوفیزیولوژیک: عدم توجه به نارسایی کبد یا کلیه که میتواند بر متابولیسم و دفع دارو تأثیر بگذارد.
- گروههای پرخطر: کودکان (به دلیل کنجکاوی و متابولیسم متفاوت) و سالمندان (به دلیل پلیفارماسی و تغییرات فیزیولوژیک) در معرض بالاترین ریسک قرار دارند.
دکتر گوهری نیا با اشاره به اقدامات معاونت غذا و دارو خاطرنشان کرد: «این معاونت از طریق نظارت مستمر بر کیفیت داروها، درج هشدارها و تداخلات دارویی بر روی برچسب محصولات، ارتقای سامانه نسخهنویسی الکترونیک و توانمندسازی داروسازان در نقش مشاوران تخصصی، در راستای تحکیم زنجیره ایمنی دارو گام برمیدارد.»
وی تصریح کرد: «پیشگیری از مسمومیتهای دارویی تنها یک مسئولیت دولتی نیست، بلکه تعهدی جمعی است که همگان در قبال آن مسئولیم.» همچنین شش راهکار کلیدی برای پیشگیری را متذکر شد:
- پرهیز از مصرف خودسرانه دارو: داروها صرفاً باید با تجویز پزشک و مطابق دستورالعمل دقیق ایشان مصرف شوند.
- شفافیت اطلاعاتی با پزشک و داروساز: ارائه فهرست کاملی از داروهای تجویزی، مکملها و فرآوردههای گیاهی مصرفی به ارائهدهندگان خدمات سلامت.
- نگهداری ایمن داروها: داروها باید در بستهبندی اصلی، داخل محفظههای قفلدار و کاملاً دور از دسترس و دید کودکان نگهداری شوند.
- امحای داروهای باقیمانده: از مصرف داروهای باقیمانده از دورههای درمانی قبلی جداً خودداری گردد.
- اندازهگیری دقیق دوز داروهای مایع: برای فرآوردههای مایع نظیر شربتها، منحصراً از پیمانههای مدرج موجود در جعبه دارو استفاده شود.
- توجه به علائم هشداردهنده: در صورت بروز هرگونه علامت غیرمعمول پس از مصرف دارو (نظیر دیسپنه، سرگیجه شدید یا راشهای پوستی)، بلافاصله مصرف دارو قطع شده و با مرکز فوریتهای پزشکی یا پزشک معالج تماس حاصل گردد.
«بیایید با همکاری یکدیگر، مصرف منطقی و آگاهانه دارو را به یک فرهنگ عمومی تبدیل کنیم تا داروها که برای نجات جان و ارتقای سلامت بشر ساخته شدهاند، هرگز به عاملی تهدیدکننده برای سلامتی تبدیل نشوند.»
